आफ्रिकेत, प्लास्टिक उत्पादने लोकांच्या जीवनाच्या प्रत्येक पैलूमध्ये शिरली आहेत. वाट्या, ताट, कप, चमचे आणि काटे यांसारखी प्लास्टिकची भांडी आफ्रिकेतील भोजनालयांमध्ये आणि घरांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापरली जातात, कारण ती स्वस्त, वजनाने हलकी आणि न फुटणारी असतात.शहरात असो वा ग्रामीण भागात, प्लास्टिकची भांडी महत्त्वाची भूमिका बजावतात. शहरात, प्लास्टिकची भांडी वेगवान जीवनशैलीसाठी सोयीस्कर ठरतात; तर ग्रामीण भागात, ती सहजासहजी न फुटणे आणि स्वस्त असणे हे फायदे अधिक ठळकपणे दिसून येतात, आणि त्यामुळेच ती अनेक कुटुंबांची पहिली पसंती बनली आहेत.जेवणाच्या भांड्यांव्यतिरिक्त, प्लास्टिकच्या खुर्च्या, प्लास्टिकच्या बादल्या, प्लास्टिकची भांडी इत्यादी वस्तूही सर्वत्र दिसतात. या प्लास्टिक उत्पादनांनी आफ्रिकन लोकांच्या दैनंदिन जीवनात मोठी सोय आणली आहे; घरातील साठवणुकीपासून ते रोजच्या कामांपर्यंत, त्यांची उपयुक्तता पूर्णपणे दिसून आली आहे.
नायजेरिया हा चिनी प्लास्टिक उत्पादनांसाठीच्या प्रमुख निर्यात बाजारपेठांपैकी एक आहे. २०२२ मध्ये, चीनने नायजेरियाला १४८.५१ अब्ज युआन किमतीच्या वस्तू निर्यात केल्या, ज्यामध्ये प्लास्टिक उत्पादनांचा मोठा वाटा होता.
मात्र, अलिकडच्या वर्षांत, नायजेरियन सरकारने स्थानिक उद्योगांचे संरक्षण करण्याच्या उद्देशाने, प्लास्टिक उत्पादनांसह अनेक उत्पादनांवरील आयात शुल्क वाढवले आहे. या धोरणात्मक बदलामुळे निःसंशयपणे चिनी निर्यातदारांसमोर नवीन आव्हाने निर्माण झाली आहेत, ज्यामुळे निर्यातीचा खर्च वाढला आहे आणि नायजेरियन बाजारपेठेतील स्पर्धा अधिक तीव्र झाली आहे.
परंतु त्याच वेळी, नायजेरियाची मोठी लोकसंख्या आणि वाढती अर्थव्यवस्था यामुळे प्रचंड बाजारपेठेची क्षमता देखील आहे, जोपर्यंत निर्यातदार शुल्कातील बदलांना योग्य प्रतिसाद देऊ शकतात, उत्पादन संरचना अनुकूलित करू शकतात आणि खर्चावर नियंत्रण ठेवू शकतात, तोपर्यंत देशाच्या बाजारपेठेत चांगली कामगिरी करण्याची अपेक्षा आहे.
२०१८ मध्ये, अल्जेरियाने जगभरातून ४७.३ अब्ज डॉलर किमतीच्या वस्तू आयात केल्या, त्यापैकी २ अब्ज डॉलर किमतीच्या वस्तू प्लास्टिक होत्या, जे एकूण आयातीच्या ४.४% होते आणि चीन हा त्याच्या प्रमुख पुरवठादारांपैकी एक होता.
जरी अल्जेरियाचे प्लॅस्टिक उत्पादनांवरील आयात शुल्क तुलनेने जास्त असले तरी, स्थिर बाजारपेठेतील मागणी अजूनही चिनी निर्यात कंपन्यांना आकर्षित करत आहे. यामुळे कंपन्यांना जास्त शुल्काच्या दबावाला तोंड देण्यासाठी आणि अल्जेरियन बाजारपेठेतील आपला वाटा टिकवून ठेवण्यासाठी, उत्पादन प्रक्रिया सुव्यवस्थित करून, खर्च कमी करून आणि विशिष्ट वैशिष्ट्ये व डिझाइन असलेली प्लॅस्टिक उत्पादने विकसित करून, खर्च नियंत्रण आणि उत्पादन भिन्नतेवर कठोर परिश्रम करणे आवश्यक आहे.
'नेचर' या प्रतिष्ठित नियतकालिकात प्रकाशित झालेल्या "स्थानिक ते जागतिक स्तरावरील स्थूल प्लास्टिक प्रदूषण उत्सर्जन सूची" मधून एक धक्कादायक सत्य समोर आले आहे: आफ्रिकन देश प्लास्टिक प्रदूषण उत्सर्जनाच्या गंभीर आव्हानांना तोंड देत आहेत. जागतिक प्लास्टिक उत्पादनात आफ्रिकेचा वाटा केवळ ७% असला तरी, दरडोई उत्सर्जनाच्या बाबतीत ते आघाडीवर आहे. या प्रदेशातील झपाट्याने होणाऱ्या लोकसंख्या वाढीमुळे, दरडोई प्लास्टिक उत्सर्जन दरवर्षी १२.०१ किलोपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे आणि येत्या दशकांमध्ये आफ्रिका जगातील सर्वात मोठ्या प्लास्टिक प्रदूषकांपैकी एक बनण्याची शक्यता आहे. या पेचप्रसंगाला तोंड देत, आफ्रिकन देशांनी पर्यावरण संरक्षणाच्या जागतिक आवाहनाला प्रतिसाद दिला आहे आणि प्लास्टिकवर बंदी घातली आहे.
२००४ सालीच, मध्य आफ्रिकेतील रवांडा या लहान देशाने पुढाकार घेतला आणि एकदाच वापरल्या जाणाऱ्या प्लास्टिक उत्पादनांवर पूर्णपणे बंदी घालणारा तो जगातील पहिला देश ठरला. २००८ मध्ये त्यांनी दंड आणखी वाढवला आणि प्लास्टिक पिशव्यांच्या विक्रीस तुरुंगवासाची शिक्षा होईल, अशी तरतूद केली. तेव्हापासून, पर्यावरण संरक्षणाची ही लाट संपूर्ण आफ्रिकन खंडात वेगाने पसरली आहे आणि एरिट्रिया, सेनेगल, केनिया, टांझानिया व इतर देशांनीही त्याचे अनुकरण करून प्लास्टिक बंदीच्या या प्रवाहात सामील झाले आहेत. दोन वर्षांपूर्वीच्या ग्रीनपीसच्या आकडेवारीनुसार, आफ्रिकेतील ५० हून अधिक देशांपैकी एक तृतीयांशपेक्षा जास्त देशांनी आणि प्रदेशांनी एकदाच वापरल्या जाणाऱ्या प्लास्टिकच्या वापरावर बंदी लागू केली आहे. पारंपरिक प्लास्टिकच्या भांड्यांनी त्यांच्या विघटन न होण्याच्या वैशिष्ट्यामुळे पर्यावरणाचे मोठे नुकसान केले आहे, त्यामुळे ती प्लास्टिक बंदीच्या कृतीचे केंद्र बनली आहेत. याच संदर्भात, विघटनशील प्लास्टिकची भांडी अस्तित्वात आली आणि ती भविष्यातील विकासाचा एक अपरिहार्य प्रवाह बनली आहेत. नैसर्गिक पर्यावरणातील सूक्ष्मजीवांच्या क्रियेमुळे विघटनशील प्लॅस्टिकचे निरुपद्रवी पदार्थांमध्ये विघटन होऊ शकते, ज्यामुळे माती आणि पाणी यांसारख्या पर्यावरणीय घटकांचे प्रदूषण लक्षणीयरीत्या कमी होते. चीनच्या निर्यात उद्योगांसाठी हे एक आव्हान आणि एक दुर्मिळ संधी दोन्ही आहे. एकीकडे, उद्योगांना विघटनशील प्लॅस्टिक उत्पादनांच्या संशोधन आणि विकासामध्ये तसेच उत्पादनामध्ये अधिक भांडवल आणि तांत्रिक शक्ती गुंतवावी लागते, ज्यामुळे उत्पादनांची किंमत आणि तांत्रिक मर्यादा निःसंशयपणे वाढतात; परंतु दुसरीकडे, जे उद्योग विघटनशील प्लॅस्टिकच्या उत्पादन तंत्रज्ञानावर सर्वप्रथम प्रभुत्व मिळवतील आणि उच्च-गुणवत्तेची उत्पादने तयार करतील, त्यांच्यासाठी आफ्रिकन बाजारपेठेत अधिक स्पर्धात्मक फायदा मिळवण्याची आणि नवीन बाजारपेठ खुली करण्याची ही एक महत्त्वाची संधी असेल.
याव्यतिरिक्त, प्लास्टिक पुनर्वापराच्या क्षेत्रातही आफ्रिका लक्षणीय नैसर्गिक फायदे दर्शवते. काही चिनी तरुण आणि त्यांच्या मित्रांनी एकत्र येऊन लाखो युआनचे प्रारंभिक भांडवल उभारले आणि आफ्रिकेत जाऊन एक प्लास्टिक प्रक्रिया प्रकल्प स्थापन केला. या उद्योगाचे वार्षिक उत्पादन मूल्य ३० दशलक्ष युआन इतके जास्त असून, तो आफ्रिकेतील याच उद्योगातील सर्वात मोठा उद्योग बनला आहे. यावरून हे दिसून येते की, आफ्रिकेतील प्लास्टिक बाजारपेठेला अजून भविष्य आहे!
पोस्ट करण्याची वेळ: २९ नोव्हेंबर २०२४