एका मोठ्या घोषणेने जागतिक बाजारपेठा हादरवून सोडल्या आहेत. शिन्हुआ वृत्तसंस्था, सीसीटीव्ही न्यूज आणि इतर विश्वसनीय सूत्रांनुसार, अमेरिका आणि इराण यांनी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या सागरी वाहतुकीवर आणि द्विपक्षीय तणाव कमी करण्यावर एका सामंजस्य करारावर (एमओयू) स्वाक्षरी केली आहे. ६० दिवसांच्या तात्पुरत्या कराराला अंतिम स्वरूप देण्यात आले असून, जगाच्या ऊर्जा जीवनरेखेवरील तणावासाठी हा एक महत्त्वपूर्ण टप्पा ठरला आहे.
६० दिवसांच्या सामंजस्य करारामध्ये (परस्पर विचारविनिमयाने नूतनीकरण करण्यायोग्य) दोन्ही पक्षांच्या मुख्य चिंतांचे निराकरण करणाऱ्या स्पष्ट, परस्परपूरक अटींचा समावेश आहे:
- होर्मुझ सामुद्रधुनीचे पूर्णपणे पुन्हा उघडणे: इराणने ७२ तासांच्या आत सामुद्रधुनीत पेरलेले नौदल सुरुंग हटवण्याचे, व्यापारी आणि तेलवाहू जहाजांना विनाशुल्क मुक्त व विनाअडथळा मार्गाची हमी देण्याचे आणि ३० दिवसांच्या आत संघर्षापूर्वीच्या जलवाहतुकीचे प्रमाण पूर्ववत करण्याचे वचन दिले.
- अमेरिकेकडून नाकेबंदी आणि अंशतः निर्बंध हटवणे: अमेरिका इराणच्या बंदरांवरील आपली नाकेबंदी उठवेल, तेल निर्यातीशी संबंधित निर्बंधांमधील सूट निलंबित करेल आणि इराणला जागतिक बाजारात मुक्तपणे तेल विकण्याची परवानगी देईल; तसेच इराणची गोठवलेली परदेशी मालमत्ता टप्प्याटप्प्याने मुक्त करेल (सुरुवातीला अंदाजे १२ अब्ज डॉलर्सचा हप्ता).
- व्यापक शस्त्रसंधी: अमेरिका, इराण आणि त्यांचे संबंधित मित्रराष्ट्र २४ तासांच्या आत सर्व लष्करी कारवाया थांबवण्यास वचनबद्ध आहेत, ज्यामध्ये लेबनीज आघाडीवरील संघर्षांचा समावेश आहे, आणि ते एकमेकांच्या किंवा त्यांच्या मित्रराष्ट्रांच्या पायाभूत सुविधांवर आक्रमक हल्ले करणार नाहीत.
- भविष्यातील वाटाघाटींसाठी अणुविषय: इराणने अण्वस्त्रे न बनवण्याचे वचन दिले आहे. युरेनियम संवर्धन स्थगित करणे आणि उच्च-संवर्धित युरेनियमच्या साठ्यांची विल्हेवाट लावण्यावर ६० दिवसांच्या आत विशेष चर्चा सुरू करण्यास दोन्ही बाजूंनी सहमती दर्शवली आहे. सध्या तरी, या तात्पुरत्या करारातून मुख्य मतभेद वगळण्यात आले आहेत.
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जागतिक सागरी तेल व्यापारापैकी ३० टक्क्यांहून अधिक व्यापार होतो. पूर्वी, अमेरिका-इराण संघर्षामुळे, इराणने हा जलमार्ग रोखण्याची वारंवार धमकी दिली होती, ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय तेलाच्या किमतींमध्ये तीव्र अस्थिरता निर्माण झाली आणि जागतिक ऊर्जा पुरवठा साखळीवर ताण आला.
अमेरिका-इराण वाटाघाटींमधून मिळालेल्या सकारात्मक संकेतामुळे बुधवारी सकाळच्या सत्रात तेलाच्या किमतीत मोठी घसरण झाली. अमेरिकन कच्च्या तेलाच्या किमतीत ५.४६% घट झाली. ब्रेंट क्रूड ८ मे नंतर प्रथमच १०० डॉलर प्रति बॅरलच्या खाली घसरले आणि ४.७६% घसरणीसह ९८.६१ डॉलरवर आले.
पोस्ट करण्याची वेळ: २७ मे २०२६